Daar gaat de tut

Daar gaat de tut

“Een tut is slecht voor de tandjes” is wat we steeds te horen krijgen. Maar is dat ook wel zo? Ik ben Evelien Verhegge, mama van twee en gepassioneerd logopediste. Als logopediste specialiseer ik me in afwijkende mondgewoonten en de gevolgen hiervan op de kaak- en gezichtsontwikkeling.

Al van bij de zwangerschap van mijn eerste zoon was het me duidelijk. “Mijn kind krijgt geen tut want ik ken de gevolgen.” “Mijn kind zal zonder kunnen.” Mijn zoon was drie uur oud en daar lag hij dan. Zuigend op zijn eerste tutje. Verdorie, ik gaf toe. En, zalig, hij is content en rustig. Een paar jaar en vele opleidingen later zou ik het anders doen. De tut zou er nog zijn, toch  zou ze sneller weggaan. Maar waarom zou ik het anders doen? Waarom sneller en hoe?

Waarom gaat de tut best weg?

Even naar de anatomie. De spieren in en rond de mond helpen het gezicht van je kind groeien. Ze moeten in evenwicht zijn om een goede gezichtsontwikkeling te ondersteunen. Zo is het bijvoorbeeld belangrijk dat de tong tegen het verhemelte duwt om een brede bovenkaak te krijgen. In die brede bovenkaak is er dan voldoende plaats voor de tanden.

De lippen zijn in rust gesloten en geven net voldoende weerstand aan de tanden om niet naar voren te groeien. Zit de tut in de mond, dan raken deze spieren uit balans. De tut dwingt de tong naar beneden waardoor deze steeds laag in de mond ligt en niet tegen het verhemelte. Ook de lippen moeten dan altijd een vreemd voorwerp in de mond proberen te houden. Ze worden weg van elkaar geduwd en het gebit gaat open staan.

De spieren worden op die momenten aangeleerd zich anders te gedragen. Eens de tut weg is, blijven ze dit doen en groeien de kaak en het gezicht niet zoals het zou moeten. We zien dan bijvoorbeeld een smalle kaak met weinig plaats voor de tandjes, een mondje dat altijd open staat, een open beet van de tanden, vermoeide oogjes, lispelen, … Niet elk kind met tut ontwikkelt een verstoord evenwicht in de spieren. We zien wel dat hoe langer en frequenter er getut wordt, hoe meer het onevenwicht gestimuleerd wordt.

En nu… Hoe nemen we de tut weg?

In theorie kan de tut op elke leeftijd weg. In de praktijk is dat anders… Elk kind is anders en iedere leeftijd is anders.

Baby

Een tut wordt aan een baby’tje gegeven om troost te bieden en aan de zuigbehoefte te voldoen. Rond de leeftijd van vier maanden is de zuigbehoefte al sterk verminderd en kan de tut weggenomen worden. Ook start het kind dan vaak met vaste voeding. Het leert kauwen en slikken. Om dit te kunnen, moet het leren de mondspieren controleren. Is het tutje er nog, dan kunnen de spieren verward zijn. Bij het slikken moet de tong bijvoorbeeld leren omhoog gaan, maar de tut dwingt de tong net laag te blijven.

Eén jaar

Vanaf het eerste levensjaar de tut wegnemen kan moeilijker zijn. Het zuigen op de tut lijkt een onmisbare gewoonte geworden. Weent het kind, dan kan een tut een snelle troost bieden. Maar waarom weent het kind? Wil het getroost worden, wil het geborgenheid, heeft het honger?

Andere manieren zijn mogelijk om je kind tot rust te brengen. Een zoen van mama of papa, een knuffel, een liedje zingen,… Speelt je kind vrolijk, wandelt het rond of brabbelt je kindje? Dan kan de tut zeker achterwege blijven. Je baby is vrolijk en hoeft op dat moment niets in de mond te hebben.

Kleuter

Is je kind op kleuterleeftijd zoals Noélie, het dochtertje van Nathalie, dan kan de tutstop besproken worden met het kind. Je kan hier hun “tutjesverhaal” lezen. Kondig aan dat de tutjes binnenkort weggaan. Leg uit aan je kind dat hij of zij al groot is en dat de tut niet meer hoeft “ook dat vriendje of nichtje heeft geen tut meer”.

Vraag geen bevestiging aan je kind, je deelt het wegnemen van de tut mee. Bouw het tutgebruik eventueel af naar alleen ’s nachts. Overdag zijn er op kleuterleeftijd genoeg mogelijkheden om je kind troost te bieden.

Wordt er enkele weken alleen bij het slapen getut, dan kan je de stap naar de volledige wegname maken. Je kan uiteraard ook proberen de tut overdag en ’s nachts in één keer weg te nemen. Eens die dag er is, verzamel je samen alle tutjes in huis. Gooi ze ook samen in de vuilbak en wees trots op je kind. Maak er een overwinningsfeestje van. Je kan eventueel een nieuw knuffeltje klaarleggen in bed ter vervanging. Inpakken als cadeautje maakt het extra fijn. 😉

Zijn de tutten in de vuilbak, dan is er no way back. Dit schept duidelijkheid voor je kind en voor jezelf. Weet als ouder dat dit een week met wat minder slaap kan worden. Het kan zijn dat je kind ’s nachts wakker wordt en naar de tut vraagt. Geef niet toe, weg is weg. Je kind zal misschien verdriet hebben. Probeer rustig en trots te blijven. Hoe flink gooide je kind die tutjes wel niet weg?!

Iedere ochtend na een tutloze nacht verdient een stempel. Zeven stempels, een volle week, kunnen tot een beloning leiden. Dit hoeft helemaal niets materieels te zijn. Je kan er ook een leuke activiteit aan koppelen. Samen naar de zoo, een ijsje gaan eten, zwemmen, samen een film kijken,… Indien mogelijk, spreek je dit vooraf best met je kind af.

Hoe kan het ook nog?

  • Er bestaan heel wat boekjes die je kind kunnen voorbereiden op het wegnemen van de tut. Zo kan je het thema al zachtjes aanbrengen en kan het kind zich herkennen in het verhaal.
  • Je tut afgeven aan de Sint? Waarom wachten tot 6 december? Je kan de tut in een pakje steken en opsturen naar Spanje. Ik ben er zeker van dat Sinterklaas met een klein pakje zal antwoorden!
  • Op verschillende plaatsen in het land staan er tutjesbomen. Je kind kan de tut aan de boom hangen en ziet ineens dat andere kinderen dit ook deden.
  • Samen iets kiezen in de winkel en betalen met de tut is ook een leuk idee.
  • Misschien is er een lievelingstut? Vraag even waarom je kind deze tut zo fijn vindt. Kan iets anders in dezelfde kleur dit tutje vervangen? Of zou een nichtje, toekomstig broertje of een bepaalde pop niet blij zijn met deze tut? Je kindje is intussen toch toe aan iets voor “grote kinderen”.
  • Ga je voor een geleidelijke afbouw? Laat je kind ’s ochtends de tut in een mooi doosje of bedje leggen. Daar kan de tut overdag verder slapen. Je kan als ouder de tut ook ’s avonds van bij je kindje wegnemen en in het tutbedje leggen.
  • Hang geen doekje aan de tut, dat maakt het alleen maar zwaarder en ingewikkelder voor de mondspieren.

Dit alles lijkt een moeilijke opdracht, maar onthoud: hoe sneller hoe beter. Eén week doorbijten. We stonden als ouder al voor hetere vuren, toch? 😉

Evelien Verhegge
Logopediste
www.logopediegelukstraat.be

Dit bericht heeft 18 reacties.

  1. Laurence

    Wij hebben op aanraden van Nathalie haar slaapgids de tut weggelaten toen ze 3 maanden was. Ging direct en zonder problemen. Ze sliep ook vele vaster. Op 4 maanden gestart in de crèche en daar terug gewoon gemaakt aan een tut. Ik begrijp dat zeker, handen te kort en vaak de enige manier om te troosten. Helaas nu dus iets moeilijker 😀 binnenkort proberen we nog eens. Bij onze eerste dochter was er geen interesse in een tut, dat was eigenlijk gemakkelijker 😀 grtjs

    1. Nathalie

      Hi Laurence, haha dat is wel gek! Ze zal er idd nu terug aan gewend zijn 🙂 Ik raad idd af om ze terug weg te nemen als het slapen hierdoor achteruit gegaan is. Veel succes!

  2. Lieke

    Fijne blog bedankt! Mijn dochter van bijna 3 is een fanatiek duimer.. overdag duimt ze niet meer, behalve als ze moe is. In bed valt ze echter altijd in slaap met duim. Tips hoe ik dit kan afleren?

    1. Nathalie

      Hi Lieke, een windel rond haar duim doen, vieze nagellak (die tegen nagelbijten) aandoen, mouw pyjama dichtnaaien en vooral véél over praten zonder haar schuldgevoelens aan te praten, maar echt uitleggen waarom het belangrijk is dat ze stopt met duimen. Succes!

  3. Jennifer

    Weeral twee super blogs met interessante informatie en leuke tips en verhalen !

    Ons zoontje zou ook geen tutje krijgen… tot dag 2 😅 we zijn nu bijna 8 maanden later en we proberen ze enkel nog te geven om te slapen of bij groot verdriet.

    We zouden graag nog verder afbouwen tot enkel ‘s nachts of zelfs geen meer omdat hij er vaak voor wakker wordt in de nacht maar hij lijkt er al zo aan gehecht… Hij zet echt zijn mooiste happy face op als we ze tevoorschijn halen.

    Moesten we het opnieuw doen zouden we ze bij 4 maanden weggenomen 😉

    1. Nathalie

      Hehe 🙂 Je kan alsnog het speentje wegnemen op deze leeftijd, maar er zullen al meer traantjes vloeien dan wanneer je dit aan 4/5 maanden doet. Goed leren zelfstandig te bedienen op deze leeftijd! Aan een knuffeldoekje hangen kan wonderen doen! Succes 🙂

  4. Charlotte

    Heel interessante blog om te lezen! Ik heb op aanraden van jou het tutje van mijn zoontje op 4 maanden weggenomen. Ben er nog steeds heel blij om (hij is bijna 10 maand oud nu) en we missen het tutje nooit. Ik heb mijn zoontje in de plaats een knuffeldoekje gegeven, het is een Kangoeroe van Les Rèves D’anaïs, zo’n platte doudou. Nu steekt hij deze ‘s nachts in zijn mond en zuigt hij op de uiteinden :-). Overdag heeft hij deze nooit. Heeft dit hetzelfde effect als een tutje? Moet ik dit anders aanpakken?

    1. Dag Charlotte,
      Leuk dat je de blog interessant vindt!
      Eigenlijk is zowat alles wat in de mond gestoken wordt ‘afwijkend’ voor de ontwikkeling van de mondspieren.
      Door het zuigen op het doekje wordt de tong, net zoals de tut, naar beneden geduwd en krijg je dus een gelijkaardig effect. Wel goed dat het alleen ‘s nachts is.
      Misschien kan je het doekje ‘s avonds uit de mond nemen? Probeer het mondje nadien even dicht te doen. Zo wordt de neusademhaling gestimuleerd 🙂
      Succes!

  5. Sita

    Vandaag mooie doos geknutseld met onze Estelle (2j en 8m). Haar tutjes erin gedaan en weggebracht samen naar de postbus in de straat geadresseerd aan de kleine baby van vrienden (haal die doos straks op en gooi die in de vuilbak). Dit stond 3w reeds op de planning en we spraken er vaak over met haar. Ze kon deze middag niet dutten, veel tut-traantjes. Deze blog geeft me moed om te volharden! Blij dat die tutjes eindelijk weg zijn 🙂 Ik zou andere ouders inderdaad aanraden om op 4m weg te halen bij einde grote zuigbehoefte. Naast logo-problemen, vind ik tutjes bij peuters & kleuters overdag eigenlijk weinig sociaal: letterlijk de mond snoeren. Soms lijkt zulk tutje wel een mode-accessoire, bij sommigen. Ik snap dat echt niet. Leve vrije kinderen zonder tutten 😉

    1. Nathalie

      Hi Sita, leuk je reactie! Ik hoop dat het ondertussen goed gaat met je dochtertje! Ek ik vind idd ook dat peuters en kleuters overdag geen tutje in de mond zouden mogen hebben, maar soms kan dat al eens een strijd worden (zoals het bij ons geworden was :-D-) Liefs, Nathalie

      1. Sita

        ‘s Avonds ging ze prima slapen en de rest van de week ook. Die overgang ging dus, behalve bij het allereerste dutje zonder tutje enorm vlot! Op dag 3 vroeg ze er zelfs niet meer plagerig achter. Opnieuw een bevestiging van die uitspraak over tutje weghalen: voor de ouders het meeste stress en voor onze weerbare flexibele kinders valt dat weer allemaal reuze mee! Een fiere mama hier !

        1. Dag Sita,
          Wat fijn om te lezen! Bedankt voor je reactie.
          Het klopt inderdaad dat de drempel om te tut weg te nemen soms groter is bij de ouders dan bij het kind 😉
          Blij dat deze blog je hierin kon steunen en dat het vlot ging.
          Top! 🙂

  6. Jolien

    Bedankt voor de interessante blog!
    Onze dochter, nu 5 maanden, had van bij de geboorte een enorme zuigbehoefte. De tut was dus snel geïntroduceerd 🙂 We wilden dit echter niet constant geven maar als ze haar tut niet kreeg, begon ze spontaan te duimen (dit deed ze al toen ze 2 maanden oud was). Duimen vinden wij precies meer nefast dan tutten, we zijn ook wat bang dat ze dit gewoon in de plaats gaat doen als ze ‘s nachts geen tut krijgt.
    Ik kan me ook inbeelden dat duimen minstens even slecht is voor de kaak -en gezichtsontwikkeling als tutten?
    Wat is dan het beste?

    1. Nathalie

      Hi Jolien, yes duimen is ook niet zo goed, maar in de praktijk gaan kindjes niet zo vaak duimen als je zou denken en velen stoppen er na enkele maanden weer mee. Ze hebben ook wel hun troost letterlijk bij de hand dus ik heb er ook niets op tegen. Maar het blijft een eigen keuze of je het speentje weg neemt of niet 🙂

  7. Dag Jolien,
    Het is inderdaad zo dat een duim soms slechter kan zijn.
    De duim duwt echt in het verhemelte waardoor de bovenkaak smal gehouden wordt.
    Het is niet fijn, maar wat je kan doen is de duim steeds uit het mondje halen en nadien het mondje zachtjes toeduwen. Idem voor de tut. Zo wordt de neusademhaling ineens gestimuleerd!
    Soms kunnen ook krabwantjes helpen om het duimen te voorkomen in de nacht.
    Succes, met eender welke beslissing 🙂

  8. Julia

    Hoi,
    Bedankt voor de info! Mijn dochtertje is 6 maanden en ik heb gister de speen weggedaan, oh wat een drama! Uiteindelijk in slaap gevallen maar wel bij mij op de arm, lukt mij niet haar in dr bedje te troosten. Verplaats ik nu niet de ene associatie met een andere? Straks kan ze alleen bij mij op de arm (zonder speen) in slaap vallen?

    1. Nathalie

      Hallo Julia, zou niet panikeren, is normaal dat het inslapen moeilijk gaat zonder speentje als ze dit gewend is. Het beste is wel een slaaptrainingsmethode toe te passen in combinatie met de juiste routine overdag. Hiervoor raad ik je mijn online cursus 0-8 maanden aan. Groetjes, Nathalie

Geef een reactie