Duimzuigen is bij baby’s en peuters volkomen normaal en stopt bij de meeste kinderen vanzelf voor hun vierde verjaardag. Het heeft zelfs een aantal voordelen: je kind kan zichzelf troosten zonder jouw hulp. Toch is het verstandig om duimzuigen te stoppen voor de leeftijd van 4 jaar om tandheelkundige problemen te vermijden. In deze blog lees je waarom baby’s beginnen te duimen, wat het betekent voor het gebit, en hoe je je kind op een liefdevolle manier helpt om te stoppen.
Je leest in dit artikel:
- Wanneer en waarom beginnen baby’s te duimen?
- Duimzuigen of een speentje: wat is beter?
- Wordt mijn baby een duimer als ik het speentje wegneem?
- Wat doet duimzuigen met het gebit?
- Hoe leer je duimzuigen af? Een stappenplan vanaf 3 jaar
- Wat als mijn kind vooral ‘s nachts duimt?
- Wat als mijn kind niet kan stoppen met duimzuigen?
Wanneer en waarom beginnen baby's te duimen?
Duimzuigen begint eigenlijk al voor de geboorte. Onderzoek toont aan dat baby’s al vanaf een zwangerschapsduur van 12 weken op hun duim zuigen in de baarmoeder. Het is een aangeboren reflex die hen helpt om zichzelf te kalmeren, lang voor ze de wereld kennen.
Na de geboorte blijven baby’s duimen om verschillende redenen:
- Zelfkalmering: zuigen geeft baby’s een gevoel van veiligheid en helpt hen ontspannen.
- Honger of ongemak: een baby die duimt kan ook aangeven dat hij honger heeft of pijn ervaart.
- Verveling of verkenning: jonge baby’s ontdekken de wereld via hun mond en zuigen op hun handjes als een vorm van zintuiglijke exploratie.
- Zuigreflex: baby’s hebben van nature een sterke zuigbehoefte die geleidelijk afneemt na ongeveer 3 maanden.
Het goede nieuws: de meeste kinderen stoppen vanzelf met duimzuigen tussen de leeftijd van 2 en 4 jaar. Slechts 12% van de duimers houdt het vol na de leeftijd van 4 jaar. Duimzuigen is dus in de meeste gevallen een tijdelijke fase waar je kind zelf uitgroeit.
“Duimzuigen is normaal gedrag bij baby’s en peuters. Het betekent niet dat er iets mis is met je kind, integendeel: het is een teken dat je kind zichzelf kan troosten.”
Duimzuigen of een speentje: wat is beter?
Het eerlijke antwoord: beide hebben voor- en nadelen, maar een speentje heeft één groot voordeel dat een duim niet heeft: je kan het wegnemen.
Veel ouders bieden hun baby een speentje aan als alternatief voor de duim, en dat werkt prima. Rond de leeftijd van 3 maanden neemt de natuurlijke zuigbehoefte af en wordt het zuigen meer een gewoonte. Op dat moment kan een speentje lastig worden: het valt telkens uit de mond en als ouder sta jij op om het terug te geven, soms wel elk uur ’s nachts.
Daarom raad ik aan om het speentje weg te nemen tussen 14 weken en 7 maanden. Doe je dat vroeg genoeg, dan is de kans op duimzuigen als alternatief bijzonder klein. Ik heb al met honderden gezinnen samengewerkt die het speentje bij hun baby hebben weggenomen en slechts een heel kleine minderheid werd hierdoor een duimer.
Wil je weten hoe je het speentje wegneemt op een manier die werkt voor jouw gezin? Dat vertel ik je stap voor stap in mijn speentjescursus. Heb je een baby tussen 4 en 9 maanden? Dan is de slaapcursus 4 tot 9 maanden een aanrader, want daarin behandel ik ook uitgebreid hoe je omgaat met het speentje in die specifieke fase.
Slaapcursus 4-9 maanden
- €79,00
Speentjescursus 0-5 jaar
- €39,00
Meer weten over het speentje wegnemen? Lees dan zeker onze blog “Het speentje wegnemen of behouden: ontdek wat werkt per leeftijd”.
Het speentje wegnemen of behouden: ontdek wat werkt per leeftijd
Het speentje wegnemen bij je baby kan heel wat voordelen met zich meebrengen op korte en lange termijn. Ontdek ze in deze blogpost!
Wordt mijn baby een duimer als ik het speentje wegneem?
Niet automatisch, en zeker niet als je het speentje vroeg wegneemt. Rond 4 maanden is de zuigbehoefte al sterk aan het afnemen. Op dat moment vergeet je baby het speentje snel en is er weinig reden om naar de duim te grijpen als alternatief.
Wacht je langer en neemt je baby toch de duim? Dan hoeft dat geen ramp te zijn. Een baby die duimt heeft namelijk één groot voordeel ten opzichte van een speentjeskind: hij kan zichzelf ‘s nachts troosten zonder jouw hulp. Geen speentje dat uitvalt, geen opstaan. Dat klinkt aantrekkelijk, toch?
Merk je dat je baby duimt en wil je het meteen ontmoedigen? Dan kan je proberen de mouwen van de pyjama dicht te naaien of wantjes te gebruiken tijdens het slapen. Maar eerlijk gezegd: bij jonge baby’s raad ik aan om je er niet te veel zorgen over te maken. De meeste duimers stoppen vanzelf en als dat niet het geval is, kan je altijd nog ingrijpen vanaf de leeftijd van 3 jaar.
Wat doet duimzuigen met het gebit?
Langdurig en intensief duimzuigen kan het gebit beïnvloeden, maar de meeste effecten zijn omkeerbaar als er tijdig gestopt wordt. Mogelijke effecten op het gebit zijn:
- Open beet: de tanden sluiten niet goed op elkaar wanneer de mond dicht is.
- Overbeet: de boventanden staan verder naar voren dan de ondertanden.
- Tandverplaatsing: door de constante druk van de duim kunnen tanden verschuiven.
- Vernauwing van het gehemelte: de kaak kan smaller worden door langdurig duimzuigen.
Zolang je kind stopt met duimen voor de leeftijd van 4 jaar en niet meer dan 6 uur per dag duimt, is de kans groot dat het gebit zichzelf volledig corrigeert. Die 6 uur klinkt misschien veel, maar weet dat je kind vooral duimt om in slaap te vallen en niet de hele nacht door blijft duimen.
Ik deel graag onze eigen ervaring: toen we het speentje bij onze dochter Noélie (toen 3 jaar) wegnamen, stonden haar bovenste tandjes echt naar voren en was er sprake van een overbeet. 3 maanden later had alles zichzelf volledig gecorrigeerd. Benieuwd naar ons volledige verhaal? Lees het in deze blog.
Ons verhaal over het speentje afbouwen
Het speentje afbouwen, hoe gaat het in zijn werk? Het verhaal van kinderslaapcoach Nathalie over het afbouwen van het speentje bij haar dochter.
Hoe leer je duimzuigen af? Een stappenplan vanaf 3 jaar
Duimzuigen afleren doe je stap voor stap, met geduld en positieve bekrachtiging, en het lukt bijna altijd voor de leeftijd van 4 jaar. Hieronder leg ik uit hoe je dat aanpakt.
Het is echt een misvatting dat duimzuigen niet afgeleerd kan worden. De verhalen van kinderen die duimen tot hun 12e of ver nadien, zijn echt uitzonderingen. De meeste duimers stoppen zelfs vanzelf tussen de leeftijd van 2 en 4 jaar, met slechts 12% van de duimers die na de leeftijd van 4 jaar nog verder gaan.
Doordat de natuurlijke zuigbehoefte verdwijnt en het kind steeds meer op ontdekking kan gaan, neemt de interesse in het duimen vanzelf af. De kans dat je kind tot aan zijn tienerjaren zal duimen, is dus bijzonder klein. Bovendien zal er op een bepaald moment ook de sociale druk van buitenaf komen wanneer hij of zij als enige van de klas nog zou duimen.
Lijkt het erop dat je kind zijn interesse in het duimen totaal niet afneemt? Dan kan het zijn dat je hem een handje moet helpen. Tegen de leeftijd van 4 jaar is het belangrijk dat het duimen afneemt of stopt zodat er geen gebitsproblemen kunnen ontstaan. Ook voor de ontwikkeling van de taal is het belangrijk dat er niet continu wordt geduimd.
Hieronder deel ik graag mijn plan van aanpak voor duimers dat je kan toepassen vanaf de leeftijd van 3 jaar:
1. Observeren
Start met het observeren van je kind en te achterhalen wanneer en waarom hij vooral duimt. Uit verveling? Wanneer hij een moeilijk momentje heeft? Enkel wanneer hij TV kijkt? Enkel om in slaap te vallen?
2. Alternatieven aanbieden
Eens je weet waarvoor de duim vooral dient, als troost, als manier om te slapen of uit gewoonte of verveling, kan je aan de slag gaan met alternatieven. Duimt je kind steeds bij TV kijken? Start dan met het aanbieden van een tussendoortje op dat moment. Wordt de duim gebruikt als troost? Troost dan zelf actief, veeg die traantjes weg en breng je kind op andere gedachten door bijvoorbeeld met een nieuw spel te beginnen. De bedoeling is om de gewoonte van telkens die duim weer boven te halen te verstoren. Dit zal niet van de éne op de andere dag lukken, maar élke gewoonte valt te doorbreken.
3. Erover praten
Praat op een liefdevolle en zachte manier over het duimen en leg uit waarom er binnenkort gestopt moet worden: “Het is niet goed voor de tandjes”, “Duimen is voor baby’s”, “Jij bent nu een grote jongen of grote meid”. De bedoeling is om bewustwording bij je kind te creëren dat het duimen binnenkort verleden tijd wordt.
4. Positieve bekrachtiging
Moedig je kind op een positieve manier aan en benoem wat goed gaat. Zeg bijvoorbeeld: “Wat goed dat je je knuffel nam voor troost in plaats van je duim!” Dit kan ook via een beloningskaart. Geef de voorkeur aan instant beloningen: niet geduimd tijdens het TV kijken? Dan krijg je een m&m’s! Deze stap kan gecombineerd worden met stap 2, of iets later gestart worden. Voel zelf aan wat het beste werkt bij jouw kind.
Wees geduldig. Je kind zal niet van de éne dag op de andere kunnen stoppen. Stoppen met duimen vraagt tijd en inspanning, zowel van jou als van je kind. Blijf consequent en pas stap 2, 3 en 4 toe totdat het duimen stopt. Leg verder ook geen druk op een te jonge leeftijd. Onderzoek toont aan dat ouders die al vroeg (rond 1 tot 2 jaar) veel druk legden om te stoppen met duimen, net langer doorgingen met duimen dan kinderen waarbij ouders rustig afwachtten tot een geschikte leeftijd rond 3 tot 4 jaar. Geduld loont dus echt.
“Wees geduldig en blijf consequent. Een gewoonte die je kind al jaren heeft, leer je niet van de éne op de andere dag af. Maar élke gewoonte valt te doorbreken.”
Wat als mijn kind vooral 's nachts duimt?
Duimzuigen ’s nachts is uitdagender om af te leren omdat je kind het onbewust doet tijdens de slaap. Een combinatie van een goed bedtijdritueel en positieve bekrachtiging overdag werkt het beste.
Wat helpt:
- Positieve bekrachtiging: Moedig je kind aan om niet te duimen door positieve bekrachtiging. Prijs en beloon je kind als hij of zij niet duimt tijdens de nacht. Dit kan bijvoorbeeld door een beloningssysteem te gebruiken, waarbij je kind stickers of kleine cadeautjes krijgt voor elke nacht zonder duimzuigen.
- Zachte herinnering: Probeer je kind zachtjes te herinneren om niet te duimen voordat hij of zij gaat slapen. Dit kan bijvoorbeeld door te zeggen: “Vergeet niet om je duim uit je mond te houden terwijl je slaapt” of “Je bent nu een grote jongen/meisje en je hoeft niet meer te duimen”.
- Gebruik van een hulpmiddel: Er zijn speciale hulpmiddelen beschikbaar, zoals duimhoezen of vingerhoezen, die kunnen helpen om duimzuigen tijdens de slaap te ontmoedigen. Deze hoesjes worden meestal op de duim geplaatst en voorkomen dat het kind de duim in de mond kan steken. Je kan ook de mouw van de pyjama dichtnaaien of een windel rond de duim winden.
- Creëer afleiding: Zorg voor afleiding voor je kind voor het slapengaan om de behoefte om te duimen te minimaliseren. Dit kan bijvoorbeeld door een rustgevend bedtijdritueel te volgen, zoals een warm bad, een rustig verhaal voorlezen, of ontspanningsoefeningen doen om je kind te helpen kalmeren zonder naar de duim te grijpen. Een nieuwe knuffel die hij zelf heeft gekozen om fijn mee in slaap te vallen is ook een goed idee.
- Geduld en begrip: Het afleren van duimzuigen kan tijd kosten en vergt geduld en begrip. Vermijd negatieve benaderingen zoals straffen of kritiek geven, omdat dit het probleem mogelijk verergert. Bied in plaats daarvan aanmoediging en steun aan je kind tijdens dit proces.
Wat als mijn kind niet kan stoppen met duimzuigen?
Eerst en vooral: blijf kalm en positief. Als het afleren een strijd wordt, kan je kind er juist meer in gaan duimen als verzet. Maak er samen een leuke mijlpaal van om naartoe te werken.
Lukt het na een tijdje consequent proberen toch niet? Dan kan een kindertandarts helpen met advies en begeleiding, zeker als je je zorgen maakt over het gebit. Er zijn ook speciale tandheelkundige hulpmiddelen die het duimen kunnen ontmoedigen als andere methodes niet werken.
In mijn speentjescursus zit een volledige bonusmodule over duimzuigen. Daarin vertel ik je alles wat je moet weten en geef ik je concrete handvatten om hiermee om te gaan. Je kan de cursus hier terugvinden.
Speentjescursus 0-5 jaar
- €39,00
Tot slot
Duimzuigen is iets waar heel veel ouders zich zorgen over maken, maar in de meeste gevallen is dat echt niet nodig. De meeste kinderen stoppen vanzelf en als dat niet zo is, kan je altijd nog ingrijpen. Er is geen “foute” ouder die een duimende peuter heeft, het is een normale fase in de ontwikkeling van je kind.
Heb je na het lezen nog vragen, of herken je je in één van de situaties die ik beschrijf? Laat het gerust weten in de reacties hieronder. Ik lees alles en help graag verder. 😊
Liefs,
Nathalie
Baby- en kinderslaapcoach
#teamsnuggles
Bronnen
De inzichten in deze blog zijn gebaseerd op wetenschappelijke literatuur over zuiggewoontes bij jonge kinderen, aangevuld met mijn jarenlange praktijkervaring als slaapcoach bij Snuggles & Dreams.
FAQ
Vanaf welke leeftijd is duimzuigen een probleem?
Duimzuigen is normaal tot de leeftijd van 3 tot 4 jaar. Na de leeftijd van 4 jaar neemt het risico op blijvende tandheelkundige problemen toe en is het verstandig om actief aan de slag te gaan met het afleren.
Is duimzuigen slechter dan een speentje?
Beiden hebben een gelijkaardige impact op het gebit bij langdurig gebruik. Het grote verschil: een speentje kan je wegnemen, een duim niet. Daardoor is duimzuigen op de lange termijn vaak moeilijker af te leren.
Mijn baby duimt alleen om in slaap te vallen. Is dat erg?
Nee, dat is zelfs een voordeel. Een baby die zichzelf in slaap duimt, heeft jou niet nodig om weer in slaap te vallen ’s nachts. Dat is eigenlijk een teken van goede zelfregulatie. Zolang het duimen stopt voor de leeftijd van 4 jaar, is er weinig reden tot zorgen.
Mijn kind duimt op school of de crèche. Wat nu?
Overleg met de begeleiding op school of de crèche. Consequentie op alle plaatsen helpt. Vermijd bestraffing of schaamte, want dat verergert het probleem vaak. Praat er thuis positief over en gebruik de stappen uit het stappenplan hierboven.
Is duimzuigen erfelijk?
Er zijn aanwijzingen dat zuiggewoontes gedeeltelijk genetisch bepaald zijn, maar omgevingsfactoren spelen een minstens even grote rol. Een kind dat veel stress ervaart of weinig andere troostmogelijkheden heeft, zal vaker en langer duimen.
Kan duimzuigen spraakproblemen veroorzaken?
Bij intensief en langdurig duimzuigen kan de tongpositie beïnvloed worden, wat een impact kan hebben op de uitspraak van bepaalde klanken. Stopt je kind voor de leeftijd van 4 jaar, dan is de kans op blijvende spraakproblemen zeer klein. Bij twijfel kan een logopedist je hierin adviseren.
Wat als mijn kind zijn duim niet uit zijn mond wil houden ’s nachts?
Probeer duimhoezen of naai de mouw van de pyjama dicht. Combineer dit altijd met positieve bekrachtiging overdag. Straf nooit voor duimzuigen ’s nachts, want je kind doet het onbewust en kan er niets aan doen.
Ben je op zoek naar extra hulp en handvaten om je kind gezonde slaapgewoonten aan te leren? #teamsnuggles is happy to help! Onze ervaren slaapcoaches staan graag voor je klaar om je persoonlijk te begeleiden met al je slaapproblemen en vragen. Ga je liever zelfstandig aan de slag? Ook dan kunnen we je helpen. Neem zeker eens een kijkje in ons aanbod van slaapgidsen en videocursussen, er zit vast iets bij dat je kan helpen! Niet helemaal zeker wat er bij jullie situatie past? Stuur een mailtje naar [email protected] en we kijken graag samen met je mee 😘
Dit bericht heeft 22 reacties
Mijn zoontje deed niet aan duimen maar is hier sinds 2 dagen mee gestart. Hij is nu 4 maand en 3 weken. Maar dus voorlopig laat ik hem beter duimen?
Ja je mag hem laten doen 🙂
Heel fijn om deze blog te lezen! Wij hebben onze beide dochters bewust geen tuutje gegeven. Onze jongste is nu 7.5 maand is opeens beginnen duimen in de crèche 5 dagen geleden. Ik denk door vermoeidheid/honger… of tandjes die erdoor komen. Ik heb een bijtring gekocht en 2 tuutjes maar houd ze nog even aan de kant dus. Danku Nathalie!
Hier een duimer gehad. Hij wilde het zelf afleren in de 3de kleuterklas met pleister. Ik wilde even op de Beugel inpikken. Dit is echt niet altijd noodzakelijk. Er is veel te weinig over geweten..maar mijn zoontje (ondertussen 8) volgt hier dus speciale logopedie (sinds zijn 7) voor om die overbeet goed te krijgen. Het werkt ongelooflijk. Door de oefeningen leren ze hoe de tong juist te gebruiken. Want hier zit vaak het probleem/oorzaak. Die doorverwijzing gebeurt door een tandarts die hier kennis over heeft.
Misschien niet gepast hier, maar wilde het toch graag delen.
Dankjewel voor de toevoeging!
hier ook een duimertje in plaats van tuutje, of beter gezegd: wijsvinger en middelvinger!
Ik heb er zeker geen probleem mee dat hij zijn vingertjes als troost gebruikt, alleen merk ik dat er op die 2 vingertjes nu wondjes ontstaan, precies 2 blaasjes die dan ook effectief een wondje worden. Ik twijfel om het hem nu toch al af te leren. hij is nu 9 maand, terwijl ik het wel zielig zou vinden.
Ik heb zelf ook vrij lang geduimd, ik denk tot zeker een jaar of 11.
Mijn dochter “duimt” met haar twee middelste vingers, we noemen haar ook wel de hardrock duimer 🤟🏻😂 Maar ik neem aan dat dat hetzelfde is als voor het normale duimen?
Ja absoluut! 🙂 Is hetzelfde idee!
Na het lezen van de blog onze strijd met de duimende dochter van 12 weken opgegeven. Ze duimt wanneer ze naar Bumba kijkt of als troost. Spuwt haar tutje uit of duwt het weg… Dag in dag uit stonden we naast haar om haar te corrigeren. Tutje geven of zeggen : “eikes, vieze duim!”. Onze veronderstellingen geheel onterecht dus… de aanhouder wint en dat is zij.
Haha 🙂 Wel ik ben toch blij dat ik ervoor gezorgd heb dat dit alvast een zorg minder is geworden 🙂
Ik heb geduld tot aan de middelbare school (11jr)
Toen waren we op kamp en dacht ik opeens dit kan echt niet meer. Zo van een op andere dag mee gestopt. Toch peer pressure 😉 had geen overbeet maar wel een eeltbult op m’n duim (van waar m’n tanden altijd waren) die is vanzelf weggegaan.
Dochterlief pakte met 5 maanden toen de speen wegging gelijk haar duimpje. Prima. Gaat wel over… XD hopelijk 😉
Hier ook: 37 j en nog steeds duimen 🙄
We hebben net het tuutje van onze 3jarige weggenomen…ik hoop dat hij niet aan het duimen gaat 😏
Thanks Nathalie, dat stelt inderdaad gerust. Want zowel mijn man, als ik hebben beiden tot onze 8ste duim gezogen en afgeleerd dankzij die speciale nagellak. Geen probleem natuurlijk, maar mooi om onze kleine meid eerder al te helpen. Wij zijn destijds begonnen in haar eerste maand met een speentje en rond de vier maanden regressie deze afgenomen, waardoor het duimzuigen wel een vervanging werd. Ze doet het vooral met slapen maar ook al ze moe is. Dus zodra ze oud genoeg is hier maar eens even tijd in investeren. In ieder geval hebben wij het speentje nooit meer gemist en vinden we het duimzuigen ook heel natuurlijk plus die beugel komt er inderdaad ooit vast toch wel. Nogmaals bedankt, liefs ons
Merci voor de tips Nathalie. Ga ik zeker en vast proberen 😉
Hier dus een duimertje van 10,5j. Ik moet zeggen het is wel al minder, maar ze heeft toch aan dat ze nog steeds duimt. Tot grote ergernis van haar zelf, maar in haar slaap heeft ze het dus niet onder controle. We probeerden eigenlijk al vrij veel, enkel de windels nog niet. Aangezien ze nogal een drama queen is zal ze met veel plezier wel een windel laten aanbrengen. 😅 Ik ga het zeker en vast eens toepassen.
Je kan maar proberen he!! Veel succes!!
Ik ben 30 en duim zelf nog steeds 🤭 (niet in publieke situaties natuurlijk😉). En ik ben er van overtuigd dat ik lang niet de enige volwassene ben, er is gewoon niemand die het toe wil geven! (Ik ken zelf nog 2 andere volwassenen). Dus ja, ik ga er alles aan doen om te vermijden dat mijn kind gaat duimen…
Hehe ja dat snap ik!! :-))
Aaaah nog een 30’er haha! Nou ik ken er dus 8 haha, en ook onbewust! NO shame dus 😜! Mocht je dat gerust stellen haha
Idem hier, 27 jaar en nog steeds!
Haha ik vrees dat ik hier nooooit gerust gesteld in zal worden 😂.. mijn hele schoonfamilie hoort namelijk bij die 10% die zelfs op z’n 30ste nog duimt.. niet bewust, maar zodra ze in diepe slaap zijn gaat die duim er in.. met handschoen pleister of wat dan ook 🤪. Mijn man wist dat niet eens van zichzelf tot wij een relatie kregen en ik het zag ‘s nachts 🤭.. Helaas daardoor 3x gebeugeld 🙁
Wow hoe uitzonderlijk! Heel interessant om te horen. Maar ik snap inderdaad dat het misschien in de genen zal zitten 😉